2004  - 12 - 12
Bureaucratie

Dat Chinezen gek zijn op stempels, formuleren en registratie, is, denk ik, wel bij iedereen in het westen bekend. Neem nou de waterman die komt om het drinkwater te wisselen. Want een modale Chinees heeft tegenwoordig zo'n waterkoeler in zijn kamer staan, met zo'n 15 liter fles er boven op, om in het drinkwater te voorzien. Alleen, deze apparaten hebben twee kraantjes, ook een voor heet water, want de Chinees, en dan vooral de man in het westen van China, vindt dat de lichaamstemperatuur met gekoeld water te veel afkoelt en dat is ongezond. Dus drinkt hij warm water. Dit gebruik komt nog voort uit de traditionele Chinese geneeskunde en heeft tot nu toe stand gehouden.
Van deze waterman dus, koop ik een velletje couponnetjes die er nog mooier en ingewikkelder uitzien dan de rantsoeneringsbonnen uit de tweede wereldoorlog. En allemaal voorzien van 4 mooie rode stempels. Want daar zijn ze gek op. Twaalf coupons op een velletje, met samen 48 stempels, goed voor twaalf flessen gezuiverd drinkwater. Kosten; 1 euro per coupon en daar wordt het nog voor thuis geleverd ook. Elke keer als ik de man bel en hij aflevert, lever ik zo'n bonnetje in. Maar nu het vreemde van het verhaal. Als ik in de stadsbus stap moet ik met gepast geld betalen. En vaak is er niemand om aan te betalen. Voorin, bij de ingang, is een soort collectebus gemonteerd met bovenin een gleuf en daar deponeer je je geld in. Soms kan het ook een leeg zeepdoosje zijn. Ik denk dat dat afhangt van de creativiteit van de chauffeur. Daarnaast een elektronische kaartleesmachine. Heb je een abonnement dan hou je die er even voor en kun je verder. Op een kleine monitor kan de chauffeur zien dat het bedrag voor de rit dan van je kaart is afgehouden. Een yuan per rit, oftewel 10 eurocent. Sommigen zijn duurder, wel 2 yuan maar dan is er ook airconditioning en meestal TV. aan boord. Natuurlijk houd de chauffeur wel een oogje in het zeil maar in principe bestuurd hij de bus en doet de deur open en weer dicht. Gezien het verkeer in China heeft hij ook alle aandacht nodig om de rit tot een goed einde te brengen, maar daarover een volgende keer. Hier dus geen bonnetjes, kniptangen, stempels of weet ik veel. Op sommige bussen rijdt er wel een vrouw mee, maar die vindt het meestal te veel werk om bonnen uit te delen. Ze schreeuwt alleen bij elke halte de naam ervan en schreeuwt dan ook gelijk naar buiten waar de rit verder naar toe gaat zodat de mensen die bij de halte staan kunnen bepalen of ze mee gaan of niet. Niet dat deze informatie niet bij de halte te lezen is. Want het zijn net zulke moderne haltes als onze bushokken. Maar hiermee bewijst de vrouw dat ze onmisbaar is en verzekerd zich dus van een betaalde job. Maar ook daarover een andere keer meer. 
Het andere uiterste is het postkantoor. Om een brief te verzenden meld je je bij het desbetreffende loket. Daar bied je de brief open aan. Dan wordt hij gewogen en wordt er met een telraampje berekend hoeveel er aan postzegels op moet. Let wel, de computer staat er naast. Postzegels worden uit een smoezelig doosje of la geplukt en op de brief gelegd. Dan wordt er weer met het telraampje de bedragen van de postzegels bij elkaar opgeteld. Dit wordt vergeleken met het eerdere bedrag. Als het klopt wordt er een miniem reçuutje uitgeschreven en krijg je de hele handel naar je toe geschoven. Nu ga je naar een plaktafel ergens in de openbare ruimte en plak je de brief dicht en de postzegels erop. Er zit geen lijm aan de brief of aan de postzegels. Daarvoor staan er lijmpotjes, een soort dispensers met een wieltje en een lijmreservoir, of gewoon alleen een oud jampotje met een kwastje. Hierna ga je weer voor het loket staan en probeer je de brief weer aan te bieden. Ik zeg expres "proberen", want van een keurige rij heeft de Chinees nog nooit gehoord. Degene met de langste arm wint.  Ook al staat hij achter je, hij zal proberen over je heen te buigen en z'n spullen aan te bieden. Een goede remedie is: flink achteruit trappen. Als je geluk hebt wordt de brief hierna gestempeld. Dit gebeurd uiterst secuur en er wordt goed gekeken of elke postzegel wel een leesbare stempel heeft. Je begrijpt dat je wel enige tijd mag uittrekken om een brief te posten. Men heeft ook geen postzegels van een hoge waarde. Dit betekend voor het buitenland vaak, dat de hele enveloppe vol geplakt is met zegels. Voor pakjes geldt dezelfde procedure, alleen aan een ander loket. Hier wordt het pakje ook eerst gecontroleerd en daarna dicht geplakt, gebonden of gespijkerd. Hier staat maar een juffrouw dus ook dat neemt de nodige tijd want elke handeling wordt met zorg en zeer serieus gedaan. Dan moet je het verzendformulier invullen en als dat gestempeld is kan het verzonden worden. In China ga je dus een middagje uit naar het postkantoor.